Stel je twee walnoten voor. Op het eerste gezicht lijken ze bijna identiek. Maar kijk je beter, dan zie je verschillen in vorm, textuur en kleur. Zo werkt het ook met onze hersenen. Ze volgen dezelfde blauwdruk in plooien, cellen en verbindingen, maar de details verschillen van persoon tot persoon.
Meer dan honderd jaar geleden bestudeerden artsen de hersenen van overleden mensen en merkten zij op dat geen twee hersenen precies hetzelfde patroon van bulten en groeven vertoonden. Tegenwoordig brengen hersenscans de verschillen in kaart, van de kleinste bouwstenen tot de lange verbindingen die informatie door het hele brein doorgeven.
Lange tijd beschouwden wetenschappers deze verschillen als kleine fouten, willekeurige ruis die het verkrijgen van heldere gegevens in de weg stond. Inmiddels beseffen ze dat juist deze variatie de hersenen zo krachtig en aanpasbaar maakt.
Neem bijvoorbeeld de arcuate fasciculus, een bundel hersenverbindingen die een belangrijke rol speelt in taalonderzoek. Als deze bundel aan de linkerzijde van de hersenen beschadigd raakt, kan het moeilijk worden om te spreken of woorden te begrijpen. Maar er is iets opmerkelijks: sommige mensen herstellen sneller dan anderen. Wetenschappers begrijpen nog niet precies waarom, maar ze hebben vastgesteld dat mensen met een sterk ontwikkelde arcuate fasciculus aan de rechterkant vaak sneller herstellen. Deze werkt als een soort ingebouwd reservesysteem.
Zodra we begrijpen dat alle hersenen uniek zijn, wordt duidelijk dat herstel geen standaardproces is dat voor iedereen hetzelfde verloopt. Dit maakt het mogelijk om ondersteuning te bieden die is afgestemd op hoe iemands hersenen het beste functioneren.
Aanbevolen literatuur
Forkel SJ, Thiebaut de Schotten M, Dell’Acqua F, Kalra L, Murphy DG, Williams SC, Catani M. Anatomical predictors of aphasia recovery: a tractography study of bilateral perisylvian language networks. Brain. 2014 Jul;137(Pt 7):2027-39. doi: 10.1093/brain/awu113. PMID: 24951631.
