Je hebt het misschien al eens gehoord: de ontwikkeling van de hersenen zou op 25-jarige leeftijd voltooid zijn – en daarna alleen nog maar achteruitgaan. Gelukkig is dat niet waar. Hoewel sommige hersengebieden pas halverwege je twintiger jaren volgroeid zijn, blijven de hersenen je hele leven lang leren en veranderen.
In onze vorige blogpost hebben we het gehad over het feit dat elk brein een beetje anders is en dat zelfs de neurale verbindingen van persoon tot persoon kunnen verschillen. Een mogelijke oorzaak voor deze verschillen is de manier waarop het brein in de loop van de tijd groeit en zich hervormt.
Tijdens de kindertijd legt het brein talloze verbindingen aan – meer dan het nodig heeft. Na verloop van tijd behoudt het de verbindingen die vaak worden gebruikt en laat het de rest los. Dit proces creëert speciale tijdvensters, zogenaamde ‘gevoelige fasen’, waarin leren gemakkelijker gaat. Dat is een van de redenen waarom kinderen nieuwe vaardigheden, zoals muziek of talen, vaak zo snel leren.
Maar het brein stagneert niet na de kindertijd. Ook op volwassen leeftijd of later in het leven kan het nieuwe manieren vinden om problemen op te lossen. Als een bepaalde manier niet optimaal werkt, neemt het brein een omweg en gebruikt het andere hersengebieden om dezelfde taak uit te voeren.
Een studie onderzocht het geheugen van oudere volwassenen. Daaruit bleek dat zij meer vertrouwen op het voorste deel van de hersenen (de prefrontale cortex) en dat deze verhoogde activiteit gepaard gaat met een beter geheugen. Tegelijkertijd was een dieper gelegen gebied dat relevant is voor het geheugen (de mediale temporale kwab) minder actief – een aanwijzing dat het voorste deel van de hersenen bijspringt wanneer andere gebieden aan prestatievermogen inboeten.
Waarschijnlijk hebben velen van ons deze flexibiliteit van de hersenen al zelf ervaren. Misschien bij een nieuwe hobby, een verandering van beroep of een nieuwe routine op volwassen leeftijd. Dergelijke situaties bewijzen het aanpassingsvermogen van de hersenen. In een studie leerden volwassenen jongleren en na de training vertoonden hun hersenscans veranderingen in de neurale verbindingen.
Nee, de hersenen zijn op 25-jarige leeftijd nog lang niet volgroeid. Ze zijn niet alleen ontworpen om te functioneren, maar ook om voortdurend te blijven veranderen.
Aanbevolen literatuur:
- Cox SR, Ritchie SJ, Tucker-Drob EM, Liewald DC, Hagenaars SP, Davies G, Wardlaw JM, Gale CR, Bastin ME, Deary IJ. Ageing and brain white matter structure in 3,513 UK Biobank participants. Nat Commun. 2016 Dec 15;7:13629. doi: 10.1038/ncomms13629. PMID: 27976682; PMCID: PMC5172385.
- Deng, L., Stanley, M. L., Monge, Z. A., Wing, E. A., Geib, B. R., Davis, S. W., & Cabeza, R. (2020). Age-Related Compensatory Reconfiguration of PFC Connections during Episodic Memory Retrieval. Cerebral Cortex (New York, NY), 31(2), 717–730. https://doi.org/10.1093/cercor/bhaa192
- Scholz J, Klein MC, Behrens TE, Johansen-Berg H. Training induces changes in white-matter architecture. Nat Neurosci. 2009 Nov;12(11):1370-1. doi: 10.1038/nn.2412. Epub 2009 Oct 11. PMID: 19820707; PMCID: PMC2770457.
